Një monument për mbretëreshën më të bukur në botë

Aktualitet Shkrime

ROLAND QAFOKU

Mbretëresha më e bukur e botës. Mbretëresha bionde, me sy blu dhe me trup me përmasa manekini. Kontesha e magjishme me flokë të artë dhe trëndafili i bardhë i Budapestit. Në karrierën time si gazetar nga ata që kam biseduar, intervistuar dhe kam shkruar, një personazh qëndron në majë. Geraldina Apony në fakt nuk është vetëm një personazh. Ajo është historia e bukur dhe e trishtë e mbretëreshës sonë të cilin unë kam patur fatin të ndjekë si gazetar mbërritjen e saj në Rinas më 28 qershor 2002 me atë rikthim pas 63 vjetësh ekzil. Mbretëroi vetëm 1 vit dhe pastaj jeta e saj ishte aq e trazuar saqë kurrë nuk e gëzoi as fronin e as jetën prej mbretëreshe duke vuajtur aq shumë për hir të atij 1 viti. Sot që inagurohet monumenti i saj në Tiranë, më vjen mirë që ne nderojmë jo vetëm një grua. Por nderojmë atë që e deshi Shqiëprinë edhe pse Shqipëria nuk e deshi për të shumtën e jetës së saj. Më poshtë po risjell disa shkrime të asaj kohe në gazetën “Koha Jonë” që pasqyronin kthimin e Geraldinës në Tiranë, një reportazh në vilën mbretërore, intervista dhe opinionin time në atë kohë për të cilat mund të dukesh pak alien që merresha me këtë zonjë, ndërkohë që Shqipëria kishte plagë për të shëruar. Ndjehem kaq mirë që jamë marrë sepse shërimi i Shqipërisë fillon pikërisht nga falja që duhet ti kërkojmë atyre figurave që vuajtën nga Shqiëpria edhe pse e dëshën atë aq shumë.

Pasaporta e GERALDINA APONY

Emri: Geraldina
Mbiemri: Apony
Ditëlindja: 6 gusht 1915, ora 15.25
Vendlindja: Gjenevë
Atësia: konti Xhula nga Hungaria
Amësia: Gledis Stjuart, një amerikane me prejardhje skoceze dhe irlandeze
Gjatësia trupore: 1.75
Të veçanta: sytë ngjyrë bojëqielli
Edukimi: 1929 mbaron liceun në Budapest, fituese një konkursi kërcënimi në vals në një ballo
Gjuhët që flet: Frëngjisht, shqip, hungarisht, gjermanisht, anglisht
Familja: Martuar me mbretin e shqiptarëve Ahmet Zogu, kurorëzuar më 28 prill të vitit 1938. Ka të birin Lekë të lindur në 5 pril të vitit 1939
6 prill 1939 largohet nga Shqipëria dhe stacionohet në Greqi, Turqi, Francë, Londër, Kajro, Aleksandri.
9 prill 1961 humb burrin në Paris
28 qershor 2002, kthehet në Shqipëri pas 63 vjetësh në ekzil

(Qershor 2002) Reportazh nga vila numër 4, pronë e Ekrem Bardhës e marrë me qira nga familja mbretërore si dhe impresionet e Nënës Mbretëreshë për Shqipërinë e pas 63 viteve

Një orë në Oborrin Mbretëror

Siguri numër një. Qetësi dhe një ambjent i denjë për një mbret. Kush janë ata që përbëjnë suitën mbretërore. Badigardët shqiptarë, dy zezakët Edi dhe Evans, majori anglez Hamont dhe doktoresha Julia nga Afrika. Por edhe pesë qentë bokser. Gjithçka në sytë e një vizitori.

Nga Roland Qafoku
Që nga ora 14.00. e ditës së premte, vilën numër 4 në rrugën “Ismail Qemali” në Tiranë e quajnë Pallati Mbretëror. Tre policë civilë me syze dhe kostum më të zinj se nata, janë ta parët që ta kujtojnë këtë. Me shikim të egër, por edhe të kujdessshëm njëkohësisht, atyre nuk u shpëton asgjë nëse dikush që kalon andej nga Televizioni, devijon sado pak këmbët dhe afrohet për nga porta. Gjithsesi, dera gjigande me kangjella të larta ka ca dritarthe që të japin mundësinë për të shquar ndonjë gjë matanë. Një vilë tre katëshe e sapo lyer të shfaqet përpara syve. Përpara, një avll, e denjë për ta pasur një mbret. Nuk është vështirë ta dallosh që kjo godinë është e po asaj arkitekture kur Ahmet Zogu drejtonte Shqipërinë nga froni i mbretit. Por, që fakti i keq e donte që pasardhësi i tij, jo vetëm të mos ketë shtëpinë e vet, por të merrte një me qira si kjo. I vetmi komunikim që mund të ketë një gazetar me ata që jetojnë mbrenda është Fluturak Gërmenji, për të cilin është pak të thuash se është krahu i djathtë i Lekës. Mjaft energjik dhe i predispozuar për të shpjeguar gjithçka, Gërmenji u jep përgjigje të gjithëve. Dhe çuditërisht, nuk shfaq asnjë shenjë nervozizmi siç shohim përditë ne gazetarët nëpër salla e zyra politikanësh. Në sytë tanë jep një intervistë për Telenorbën. Në celular i jep prononcim një agjensie të huaj. I kthen përgjigje një shqiptari të moshuar që ka ardhur nga Kanadaja enkas për të takuar Lekën. Por edhe një plaku nga Burreli, i cili ndante të njëjtin qëllim. E pasi mbaron me ata, ia nis nga e para me ne. Na bën një privilegj jo të vogël: Hap portën e rëndë të Pallatit Mbretëror dhe për pak sekonda e shohim vehten brenda.

Në oborrin e Pallatit Mbretëror

Edhe nga brenda, e denjë për një Pallat Mbretëror. Këtu, nuk pipëtin as miza. Gjithçka është si një pikturë me diçiturën “natyrë e qetë”. Ca njerëz me uniformë e me nga një kallash në krahëqafë të shfaqen frikshëm, por ama edhe ata nuk lëvizin as qerpikët. Mbajnë të fiksuar nga një vështrim dhe nuk të kthejnë as bëlbëzime kur u thua “hë, çkemi”. Një lulishte e vogël përpara dhe anash vilës të tregojnë se lulet janë po aq të rëndësishme sa edhe fasada e ndërtesës. Ndërsa nga një shatrivan me një skulpturë tip antike, gurgullon pa ndërprerje ujë. Në fillim Gërmenji të fton të ulesh në një stol aty pranë. Vetë shkon me shpejtësi deri “atje prapa” dhe kthehet po me shpejtësi. Sapo vjen, me një frymë tregon se ishte tek qentë. “Janë pesë qenë bokser,- thotë-, dhe mua më njohin shumë mirë. Doja ti nxirrja për ti parë, por ishin shtrirë dhe nuk i ngacmova”. Këto fjalë të tregojnë se shkalla e sigurisë aty është edhe më e lartë se ç’të shikon syri.

Familja mbretërore

Gërmenji të tregon se tashmë ka nisur jeta e re e familjes mbretërore. Në të 10 dhomat gëlojnë bisedat kokë më kokë dhe ceremoniale, ndërkohë që çifti Leka dhe Suzan vazhdojnë të nxjerrin nga arkat të gjithë pasurinë arkivore të monarkëve. “Deri tani,- thotë Gërmenji,- kanë nxjerrë vetëm 20 për qind”. Kështu i bie që gjithë operacioni të përfundojë pas katër ditësh.

Suita mbretërore

Duket sikur të jenë fshehur. Nuk shihet asnjë për be. Janë me dhjetra, por përpara syve tanë nuk del askush. Gërmenji të thotë se përveç anëtarëve të familjes janë edhe dy shoqëruesit mëe ngjyrë: Edi dhe Evans, të dy afrikano-jugorë besnikë në tërë këto vite të Lekës dhe familjes. Prej 10 vjetësh i pari dhe prej 12 vjetësh i dyti, ata janë bërë pjesë përbërëse e familjes. Dhe tani kanë ardhur që nga Afrika e Largët si për të vijuar këtë besnikëri. Porse sipas Gërmenjit edhe mund të largohen nëse dëshirojnë. Këtë sfond ndërkombëtar të shoqëruesve, e plotëson edhe një anglez me gradën major. Stjuart Hamont, ndryshon nga vartësit e tij vetëm se është i bardhë, pasi për Zogun ka të njëjtat cilësi si dy bodygardët me ngjyrë. Por, nuk është më pak e rëndësishme në këtë staf edhe Manda Julia, doktoresha personale e Geraldinës, e cila e ka shoqëruar atë edhe në udhëtim. Edhe tani ajo kujdeset si për një fëmijë. Ndërsa ata që nuk janë shoqërues e ndihmës por të afërm lidhen me dy emra: E para motra Virginia Apony dhe e dyta motra Silvana Myzelje. Kjo e dyta mund të krenohet në sytë e motrës mbretëreshë për faktin se i biri është sot ministër i Francës. Rena Muzelje, mbulon problemet e Evropës Juglindore dhe nuk është pak që në këtë sektor bën pjesë edhe Shqipëria.

Silvana, supriza pa dashje

Ja që parashikimi se nuk ka burrë nëne që mund të takojë ndonjë, nuk është i vërtetë. Teksa kishim arritur në pikun e bisedës, një grua bjonde me pamje prej fisnikeje na u shfaq në mes të oborrit. Diçka kërkonte dhe menjëherë sytë i drejtoi nga Gërmenji. Dukej që ishte njeri i rëndësishëm. Ndoshta motra e Nënës Mbretëreshë. Dhe tërë këtë kureshtja ta thyen cicëroni Gërmenji. “Po, kjo është Silvana, motra e Nënës Mbretëreshë” shtoi ai shpejt e shpejt. Ndërkohë gruaja elegante në trup dhe në të folur, shpreh habinë se si u gjend kaq papritur përballë një gazetari shqiptar. Pas fjalëve përshëndetëse të rastit, Silvana u përgjigjet pyetjeve rrufe me shumë dashamirësi. E papërgatirur për një intervsitë, ajo jep ca copëra nga impresionet e saj dhe të motrës së vet që për gati një vit mbretëroi në Shqipëri. “E mrekullueshme. E mrekullueshme. E mrekullueshme”. Për Silvanën gjithçka përmblidhet në këto fjalë.

Impresionet e Nënës Mbretëreshë

“Tirana qënka bashkuar me Durrësin”. Ndryshimin e parë pas 63 vjetësh Nëna Mbretëreshë e ka parë tek “ura” mes dy qyteteve më të mëdha të vendit. Gërmenji tregon se përgjatë gjithë rrugës nga Rinasi në Tiranë, Geraldina përsëriste se i dukej sikur ishte në ëndërr. E kjo bukuri i është dukur edhe kur është futur në vilë. Gërmenji tregon se këtu Nëna Mbretëreshë ka thënë: nuk e prisja një bukuri të tillë. Por, edhe më impresionuese ka qënë momenti kur Nëna Mbretëreshë ka vënë këmbët në tokën shqiptare. Atje në Rinas ku edhe gazetarët që ishin shumë pranë familjes mbretërore nuk dëgjonte se çthuhej, Geraldina i ka emocionuar të gjithë kur i kanë nxjerrë një copë bukë e kripë. “Nënat tiranse e kanë bërë këtë?” kishte pyetur ish-sovrania dhe më pas e kishte përkëledhur bukën si një fëmijë.

Familja mbretërore në vilën e Ekrem Bardhës

Të paktë janë ata që e dinë që vila në të cilin është akomoduar familja mbertërore është e një tjetër shqiptari që jeton jashtë Shqipërisë. Gërmenji na thotë se vila me numrin 4 është pronë e Ekrem Bardhës dhe ai ia ka dhënë me qera Lekës për një vit. Porse sipas Gërmenjit, këto janë biseda e kontrata që i dinë vetëm ata të dy. Por, historia e vilës është shumë interesante. “Ajo është ndërtuar si pronë e Terenc Toçit, ministrit të Drejtësisë në kohën e Zogut në vitet ’30-të. Pas vitit 1945, ajo u sekuestrua nga shteti komunist dhe shërbeu si rezidencë deri në vitin 1990. Më pas me vendim gjykate e kanë marrë trashëgimtarët e familjes Toçi. Ndërkohë, pak vite më vonë Ekrem Bardha një nga biznesmenët më të sukseshëm shqiptarë në SHBA e bleu. Deri pak kohë më parë ajo shërbeu si rezidencë për ambasadorin grek. Ndërsa tani për familjën mbretërore. Me 10 dhoma sallon për çdo kat, ajër të kondicionuar dhe ujë 24 orë non stop, ajo është cilësuar ideale për një shërbim të tillë.

Flet ekskluzivisht për gazetën “Koha Jonë” Silvana Muzelje, motra e Nënës Mbretëreshë

Unë fëmija që dhurova
lulet në dasmën e Zogut

Ka marrë pjesë në dasmën e Geraldinës dhe Ahmet Zogut në Tiranë. Atëherë fëmijë 9 vjeç e ardhur nga Hungaria, tani shoqëruese e Nënës Mbretereshë

Ka qënë vetëm 9 vjeç kur ka ardhur për herë të parë në Shqipëri. Jo si turiste as si vizitore e rastësishme. Silvana Muzelje, ka qënë fëmija që i ka dhuruar tufën me lule Geraldinës, motrës së saj që atë ditë prilli të vitit 1938 martohej me mbretin Ahmet Zogu. E qeshur dhe me lukun e një konteshe të vërtetë, gruaja që i ka kaluar të 70-atat por që duket rreth 20 vjet më e re, vazhdon të jetë krahu i djathtë i Geraldinës. E ëma e Rena Muzeljen, ministrit të Shtetit në Ministrinë e Jashtme të Francës, ka qënë edhe herë të tjera në Shqipëri pas viteve ’90-të. E ka ndjekur motrën e saj që nga Afrika e Jugut dhe ka marrë vendim të qëndrojë edhe për disa ditë pranë saj. Më pas do të kthehet në Marsejë ku jeton. Në një intervistë të shkurtër për gazetën “Koha Jonë”, ajo tregon se për të dhe mbretereshën Geraldinë Shqipëria i është dukur e mrekullueshme.

Cilat janë impresionet tuaja rreth mbërritjes në Shqipëri?

Unë mund të them se gjithçka ishte e mnrekullueshme. Pritja, por edhe atmosfera, ishin të madhërishme.

Po për Nënën Mbretereshë?

Edhe për të të njëjtën gjë. Nuk gjenden fjalë për ta përshkuar. Gjithçka ishte e madhërishme?

A keni qënë ju më parë në Shqipëri?

Po, kam qënë. Madje disa herë. Por herën e parë ka qënë në 28 prill të vitit 1938 në dasmën e motrës time Geralidinë. Unë isha atëherë një fëmijë vetëm 9 vjeçe dhe i dhurova lulet nuses së mbretit Ahmet Zogu. Ndërkaq, kam qënë edhe disa herë të tjera në Shqipëri, pas viteve ’90-të.

Cili është ndryshimi mes Shqipërisë asaj kohe dhe kësaj sot?

Ndryshimi është shumë i madh. Shumë i madh. Shqipëria është shumë e bukur, shumë e bukur.

Si është në këto momente Nëna Mbretëreshë?

Ajo ndjehet shumë e lodhur por shumë e gëzuar. Madje, ka kërkuar të drekojë në katin e parë sëbashku me familjen.
Intervistoi: Roland Qafoku

Amaneti i Geraldinës

Nga Roland Qafoku
Nuk ka asnjë rast të vetëm në historinë e Shqipërisë që një figurë si Geraldina Apony të mos jetë përgojuar e përfolur në asnjë kohë, në asnjë rrethanë dhe në asnjë regjim. Ikona austro-hungareze që zuri fronin e mbretëreshës 63 vite më parë në vendin e vogël ballkanik, për dekada të tëra gjatë sundimit dhe gjatë shtegëtimeve të hidhura, nuk ka marrë me vehte asnjë grimcë negative nga kushdoqoftë. Këtë nuk e kanë bërë as komunistët, të cilët nuk e kishin për gjë t’i binin në qafë Merlin Monrosë dhe NATO-s, coca colës dhe Elvis Presley-t. Pikërisht ata që bashkëshortin e saj e përçudnuan si figurë, duke i varur në qafë etiketën e rëndë “tradhëtar, satrap e hajdut”, nuk arritën të gjenin në qënien e saj defektin më të vogël. Por, vdekja e Nënës Mbretëreshë, përveç hidhërimit, duhet t’i shërbejë historisë dhe shtetit shqiptar për një rishikim zyrtar të kësaj figure që kapërceu aq lehtë regjimet dhe epokat. Që diti të përshtatej ditëve të gëzimit dhe të hidhërimit, përndjekjes dhe ekzilit e deri tek momenti kur shiti unazën e fejesës për të jetuar. Një veprim që duhet të përkojë edhe me ridimensionimin edhe të figurës së vetë Ahmet Zogut. Dhe është momenti më i mirë që pas ceremonisë mortore të Nënës Mbretëreshë, shteti shqiptar duhet të kujdeset që të kthehen në atdhe eshtrat e ish-mbretit Zog, të cilat prehen në varrezat e Parisit që nga viti 1961. Ka ardhur koha, që të paktën tani pas vdekjes, ata që themeluan dhe drejtuan për 15 vjet shtetin modern shqiptar, që ndërprenë anarkinë e bënë me ligje të kohës dhe ndërtuan institucione të nivelit europian, të shpërblehen me një nderim tepër modest: Një varr pranë e pranë. Ndoshta duke thënë nga Johandesburgu i largët se “dua të vdes në Shqipëri”, mbretëresha e urtë dhe e mençur, duhet të ketë patur parasysh që shqiptarët një ditë do të arrinin të “bashkonin” çiftin mbretëror. Ndonëse kjo ndodhte në banesën e fundit.

Ismail Kadare:
1. Historia një ditë ka për të shpjeguar qëndrimin, fisnikërinë e Geraldinës që kapërceu aq kehtë regjimet dhe epokat

2. Geraldina është padyshim sovrania e vetme në botë që pas përmbysjes së bashkëshortit të saj, ndponëse ky i fundit ëhstë trajtuar si tradhëtar, judë, tiran, vrasës, demon, i ka shpëtuar edhe përgjimit më të vogël prejt cilitdoqoftë

Jozefinë Dedet, shkrimtare dhe gazetare franceze

Mbretëresha Geraldinë ka ditur tu përshatej me një lehtësi të habitshme si ditëve të lumturisë ashtu edhe ditëve të zymta pa dhënë kurrë një shmbëlltyrë të ndryshuar të vetvetes.

Cilësime të gazetave evropiane pas dasmës së Ahmet Zogut dhe Geraldinës më 28 prill të vitit 1938

Mbretëresha më e bukur e botës, mbretëresha bionde me të cilën janë dashuruar të gjithë, kontesha e magjishte me flokië të artë
Orgjinë aristrokate, ngjyra e glamurit amerikan dhe përmasë trupore prej manekini

Portret i Geraldina Apony në 87 vjetorin e lindjes: “Jam shumë e lumtur që këtë herë e festoj ditëlindjen në shtëpinë time”

Një mbretëreshë në Tiranë

Jeta plot zikzake e monarkes që erdhi nga Hungaria dhe që mbretëroi në Shqipëri. Dhuratat nga personalitete të huaja dhe takimi me Kadarenë

Nga Roland Qafoku
I dergjur në krevatin e tij në spitalin Foch të Parist, atë ditë të largët prilli të vitit 1961, Ahmet Zogu i tregoi të birit, Lekë, ëndërrën e fundit që kishte parë. “Nëna jote dhe gruaja ime më doli në gjumë e veshur me rrobat e mbretërisë dhe mbërriti në Tiranë. Edhe pse ishte e plakur, Geraldina dukej e bukur dhe plot freski, ndërsa pritej nën një ceremoni madhështore”. Vetëm pak orë pas këtij rrëfimi, ish-mbreti në mërgim i shqiptarëve ndërroi jetë. U deshën të kalonin 41 vite që skenari i parë në ëndërr të “realizohej” pikë për pikë. Ndonëse jo me titullin e monarkes, Geraldina Apony mbërriti në Shqipëri me të gjithë nderet e një mbretëreshe. Ndoshta supersticioziteti që e ka ndjekur Zogun hap pas hapi, kishte vlerë edhe për momentet e fundit të jetës. Bshkëshortja e tij hungareze, pa dyshim është tani në Shqipëri një nga personazhet më simatike. Sot kur mbushen 87 vjet nga lindja e konteshës së ardhur nga Hungaria, një pjesë e mirë e opinionit duket sikur po i kthen një borxh të madh që i kanë asaj.
Edhe pse në gjendje jo të mirë shëndetësore, Geraldina ka thënë ekskluzivisht për gazetën “Koha Jonë” se ndjehet shumë e lumtur që pas kaq vitesh, këtë herë e feston ditëlidnjen në Shqipëri

Mbretëresha sot 87 vjeç

Vetëm një vit në fron dhe për herë të dytë feston ditëlindjen në Shqipëri. Ndonëse e sëmurë nga një mungesë të mjaftueshme frymëmarje, Geraldina nuk e përshkuan dot gëzimin. Fluturak Gërmenji, njeriu më i afërt i familjes mbretërore kujdeset të përcjellë për gazetën “Koha Jonë” sa më me detaje emocionet e Nënës Mbretëreshë. Sipas tij, Geraldina është shprehur se ndjehet mjaft e lumtur për këtë. Për të ajo ka plotësuar dhe një moment tepër mbresëlënës në marrëdhëniet Zogut, ku me atë ëndrrën e largët ralizoi një dëshirë jo vetëm të familjes mbretërore por të gjithë shqiptarëve.

Geraldina dhe Kadareja

Ka qënë me të vërtetë shumë emocionues takimi i shkrimtarit të madh Ismail Kadare me Geraldinën një javë në parë në rezidencën monarke në afërsi të TVSH-së. Gërmenji tregon se e para që foli kur shkrimtari dhe bashkëshortja hynë në dhomë ishte mbretëresha: “Më në fund u takuam në Tiranë. Nuk e besoja që do të takoheshim dhe të bisedonim sëbashku këtu në Shqipëri, por ja që zoti e deshi ndryshe”. Ndërkohë Kadareja menjëherë nxjerr librin “Gjenerali i Ushtrisë së Vdekur” dhe ia dhuron. Të njëjtën gjë bën edhe Helena. Ajo i dhuron librin e saj “Një grua nga Tirana” në shenjë mirënjohje dhe respekti. Mbretëresha mrekullohet nga ky xhest dhe shton me humor: “Tani unë jam me një grua nga Tirana”. Pas këtij takimi Kadare takohet me Lekën ku i transmeton të gjitha ato që ndjeu gjatë atyre momenteve: Ku e gjen gjithë atë dritë në fytyrë nëna juaj? De të dy bien në një mendje se kjo lloj drite buron nga çiltëria dhe se gjithçka që e thotë e ka me zemër.

Sëmundja e Mbretëreshës

Mosha e madhe kanë bërë që tek mbretëresha të shfaqen sëmundjet që në gjuhën popullore quhen të pleqërisë. Sipas mjekëve prej disa vitesh Geraldina vuan nga emfizemi që do të thotë pamjaftueshmëri të mushkërive për të funksionuar normalisht. E thënë më ndryshe është një llojë azme që i vështirëson frymëmarrjen. Por, diagnoza e dytë e mbretëreshës është edhe osteorporoza, që do të thotë dëmtimi i indit kockor dhe mungesë kalciumi e cila i jep mungesë rezistence. Ajo është nën kujdesin sistematik të mjekëve të cilët i japin ndihmën e nevojshme.

Geraldina, shumë urime për ty!

Ndërsa mbretëresha mbush sot 87 vjeç, në adresë të saj kanë mbërritur dhuratat dhe urimet. E para në listën e gjatë është mbretërsha Margaretë e Bullgarisë, nëna e Simeonit të II-të, i cili është edhe kryeministër i këtij vendi. Në urimin e saj, mikja e familjes i drejtohet Geraldinës me fjalët “teze”, një term që bullgarja e ka përdorur kur fati i mërgimit i ndoqi të dy familjet mbretërore në Spanjë, një vend ky kur miqësia e tyre ka qënë e afërt. Ajo është shprehur se është mjaft e lumtur që “më në fund tezja mbërriti në vendin ku mbetëroi dhe i uron edhe ditëlindjen”. Por, në radhën e urimeve janë edhe të dhjetra personaliteteve shqiptare dhe të huaj dhe diplomatëve të akredituar në Tiranë. Vet Leka ka qënë dje mjaft i impenjuar për dhuratën ndaj nënës, por vetëm sot ai do ta bëjë publike. Ndërsa Gërmenji tregon se kishte zgjedhur për dhuratë një ëngjëll, një objekt që Geraldina e përleu shumë.

Kush është Geraldina

Rrallë në historinë e Shqipërisë, personazhe të huaj kanë zënë një vend kaq të rëndësishëm sa të Geraldina Apony. Pas princit gjerman Vilhem Vidi që mbretëroi për gjashtë muaj në principatën shqiptare, hungarezja është pa me të voglin diskutim njeriu që ka merituar gjithnjë respektin dhe nderin e popullit tonë. E lindur nga prindër me gjak mbretëror, Geraldina ishte fëmija i parë i martesës së kontit hungarez Xhula me konteshën amerikane Gledin Stjuart, e cila kishte prejardhje skoceze dhe irlandeze. Trashëgimia aristokrate dhe edukimi arsimor formuan tek Geraldina një personazh tepër interesant. Edhe më shumë pikë i shtoi kësaj figure edhe sharmi i bukurisë. Në moshën 17 vjeçe ishte 1.75 e gjatë, me një fytyrë ëngjëllore dhe me sy të kaltër dhe ishin të shumtë ata që e cilësonin si një nga vajzat më të bukura të Budapestit. Edhe sot në enciklopedinë e princeshave evropiane Geraldina njihte si trëndafili i bardhë i kryeqytetit hungarez. Të gjitha cilësitë e nxjerra në pah në atë kohë, zgjuan tek mbreti Ahmet Zogu ëndrrën për të vënë kurorë. Ishte vitit 1938 kur monarku 42 vjeçar ishte në kërkim të bashkëshortes për të cilën kishin nisur intresimet edhe nga shumë shtete të huaja sidomos të Italisë. Por nga ana tjetër në jetën e Geraldinës ndodhi diçka që ia shtoi edhe më shumë dëshirën për tu bërë mbretëreshë. Ka qënë vitit 1937 kur magjistare hungareze i kishte thënë se do të bëhej mbretëreshë, por më pas erërat do ta shtyjnë në tallaze për tërë jetën. Dhe në fakt profecia e saj doli pikë për pikë, pavarësisht se Geraldina pëlqeu vetëm pjesën e parë të parashikimit. Më pas një foto e rënë në dorë nga ambasadori ynë në Vjenë, bëri që Zogu të niste kërkimet për këtë shëmbëlltyrë mbretreshe. Dhe takimi i parë u realizua në Tiranë kur diplomatët shqiptarë i prezantuan mbretit në një ballo vajzën 21 vjeçare për të cilën gezetarët shkruanin se ishin të dashuruar të gjithë. Në kujtimet e saj Geraldina është shprehur se ishte dashuri me shikim të parë dhe tregon se në momentin kur do të trokiste gotën me mbretin, dora iu drodh dhe gota i ra në dyshume. Ishte dashuri me shikim të parë. Në 28 prill të vitiyt 1938 përmes një ceremonie mondane me pjesmarrjen e dhjetra diplomatëve të huaj deri tek ministri i jashtëm italian Galeazzo Ciano, në Tiranë u krye martesa mes Ahmet Zogut dhe Geraldina Apony. Edhe një fakt tjetër do ti shtonte notat e rëndësisë kësaj ceremonie krejt të rrallë. Në një kohë kur media në botë ishte ende e pazhvilluar, dasmën e monarkëve shqiptarë e ndoqën 80 gazetarë vendas dhe të huaj, një numër ky edhe për ditët e sotme mjaft i lakmueshëm. Por, mbretërimi i vajzës së bukur hungareze nuk do të kalonte vaj. Që ngaa martesa ajo do të qëndronte në fron vetëm 12 muaj, por që edhe pse kaq pak, ajo do të fitonte simpatinë dhe zemrat e një populli. Në 5 prill ajo lindi Lekën, trashëgimtarin e fronit, por që vetëm pas dy ditësh bashkë me të do të detyrohej të linte Shqipërinë, për të nisur një kalvar udhëtimesh, vuajtjesh e pse jo një persekutim, i cili vinte pikërisht nga vendi ku mbretëroi. Italia Fashiste pushtoi Shqipërinë dhe një ultimatum i vënë ndaj Zogut e detyroi atë të largohej. Por, përpjekjet e Ahmetit në mërgim nuk rreshtën asnjëherë për tu rikthyer në pushtet. Ndërkohë që gruaja e tij ishte krahu i djathtë, mbështetjsa dhe miku i mirë i tij në të gjitha vështitrësitë. Greqia, Franca, Anglia, Egjipti, ShBA-ja, Spanja dhe së fundi Afrika e Jugut kanë qënë vendet në të cilat familja mbretërore udhëtoi dhe jetoi me të vetmen ëndërr rikthimin në Shqipëri. Në vitin 1961 Geraldina humbi burrin, Ahmetin, me të cilin jetoi plot 23 vjet. Gjatë viteve në mërgim, pushtetit i diktatorit Hoxha e denigroi figurën e Ahmet Zogut si një njeri që tradhëtoi atdheun, vodhi thesarin që u vetshpall mbret e të tjera cilësime negative pa asnjë lloj shpjegimi. Ndërsa për Geraldinën ndodhi më e çuditshmhja. Emri i saj nuk u përmend nga askush e për të nuk u shkrua asnjë fjalë në historiografinë shqipatre. Një pjesë e historianëve modernë e cilësojnë këtë harresë një lloj arme hakmarrëse, ndërsa të tjerë e lidhin me mosgjetjen e asnjë të mete në figurën e saj. Vetëm pas viteve ’90-të Geraldina do të shfaqej përsëri, ndonëse e plakur, me po atë sharm dhe me atë zgjuarsi e oratori si dikur. Që nga Johanezburgu gruaja e bukur nisi të dërgojë dhjetra mesazhe shqiptarëve, të komunikojë me personalitete dhe me gazetarë derisa të vitnte 28 qershori i vitit 2002 ditë kur mbërriti në Shqipëri. Duke plotësuar kështu ëndrrën e largët të burrit. Ndonëse nuk u rikthye si monarke, shteti shqiptar i bëri të gjitha nderset si të ishte e tillë. Kjo vërtetohete dhe në këtë përvjetor ditëlindje, kur politikanë personalitete e njerëz të thjeshtë e urojnë me gjithë zemër këtë mbretëreshë që erdhi nga Hungaria dhe që e bëri Shqipërinë atdheun e saj të dashur

Falja e madhe e historisë

Nga Roland Qafoku
Kthimi nga mërgimi i hidhur i familjes mbretërore, më shumë se një eveniment, është një falje e madhe që shteti shqiptar i kërkon Ahmet Zogut për atë denigrim që i është bërë në historiografi. Një falje që nga pas është kompesuar me mbërritjen në atdhe të të gjithë suitës monarke, akomodimi në një vilë luksoze në qëndër të Tiranës, por edhe një pritje madhështore që ata e meritojnë. Në këtë “operacion” emancipues të shtetit, mund të hyjë edhe kthimi në atdhe të eshtrave të ish-mbretit Zog, të cilat që nga 9 prilli i vitit 1961 qëndrojnë në varrezat e Parisit. Por, e gjithë kjo aureolë e thurur ndaj familjes mbretërore, do të ishte gjysmake nëse do të vërtitej vetëm tek kjo figurë dhe tek pasardhësit e tij. Varre të harruara në tokë të huaj për ata që i kanë dhënë Shqipërisë mund të numërohen me dhjetra, porse eshtrat e Ali Pashë Tepelenës në Stamboll e Janinë dhe të Fan Nolit në Boston të SHBA-së, duhet doemos të kenë nga një copë tokë në Shqipëri. Vetëm kështu shteti shqiptar do të plotësojë tërë atë boshllëk të krijuar prej viteve, dekadave dhe shekujve, falë politikave, sistemeve dhe hakmarrjeve politike. Atë boshllëk që e vuajnë brezat pasardhës të cilët historia iu bëhet lëmsh nga turli tekstesh të politizuara. Fundja, të gjithë ata shtetarë apo burra shteti, me të mirat dhe gabimet e veta gjatë sundimeve, në kohë e situata të ndryshme, kanë qënë shqiptarë. Kanë drejtuar këtë vend të përvuajtur në shekuj dhe përveçse kanë të drejtë të jenë personazhe të historisë, duhet të kenë edhe nderimet përkatëse. Në fakt era e re ka nisur. Nderimet ndaj familjes mbretërore tregojnë se shteti shqiptar nuk është më ai i pas ’45-ës kur komunizmi e cilësonte Zogun satrap, hajdut, tradhëtar e njëmijë e një cilësi negative. Por, as i harresës si në rastin e Geraldinës, kësaj ikone austro-hungareze që për një vit mbajti kurorën e mbretëreshës së shqiptarëve. Dhe kjo nismë doemos bëhet vetëm nën një emër: falja e madhe e shtetit ndaj figurave që e drejtuan atë.

Total 0 Votes
0

Tell us how can we improve this post?

+ = Verify Human or Spambot ?